छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळात महाराष्ट्रातील समाज वेगळ्या अडचणींना सामोरा जात होता. स्वराज्य स्थापनेसाठी त्यांनी अनेक संकटांना तोंड दिले. त्या काळात कधी कधी आप्त, आप्तस्वजन सुद्धा विरोधक बनले. असाच एक प्रसंग म्हणजे गणूजी शिर्के यांचा विश्वासघात. गणूजी शिर्के हे शिवाजी महाराजांचे समधी होते — कारण त्यांच्या मुलीचा विवाह संभाजीराजेंशी झाला होता. त्यामुळे शिर्के कुटुंब हे महाराजांचे आप्त किंवा नातेवाईक ठरतात.
गणूजी शिर्के काही कारणांनी निजामांच्या बाजूने सामील झाले. त्याला सत्ताकांक्षा,हीनभावना किंवा वैयक्तिक लाभ असू शकतो. त्यांच्या या निर्णयानं मराठ्यांच्या गोटात अस्वस्थता निर्माण झाली. तिथेच त्यांच्या कुटुंबातील काही महिलांनी, जिजाबाईंनी ओळखले की सत्य, निष्ठा आणि आपल्या भूमीवर प्रेम हेच श्रेष्ठ आहे.
कोंढाणा किल्ल्यासाठी (सध्याचा सिंहगड) अफझलखानाच्या किंवा अन्य शत्रूगटाच्या हल्ल्यात शिर्के कुटुंबातील काहीजणींनी गुप्तपणे मराठ्यांच्या सैन्याला आणि शिवाजी महाराजांना महत्त्वपूर्ण माहिती पुरवली. त्या काळात स्त्रियांना कशा समस्या, अपमान आणि धोके पत्करावे लागायचे, हे आपण जाणतोच. तरीही त्यांनी मायभूमीच्या रक्षणासाठी आपल्या जीवाची पर्वा केली नाही.
दक्षिणेकडून झालेल्या अनेक आक्रमणांच्या प्रसंगी या महिलांनी संदेशवाहक, गुप्तचर, औषधांनी सज्ज करणाऱ्या अशा विविध भूमिका पार पाडल्या. त्यांनी केवळ घरापुरती मर्यादा न ठेवता, आपापल्या प्रांतातील अनेक महिला एकत्र आणल्या. रात्रीच्या अंधारात, गुप्त मार्गानं, शत्रूच्या नजरेपासून लपून लपून मोहीम माहिती महाराजांपर्यंत पोहोचवली. त्यांच्या या धाडसामुळे शत्रूच्या हल्ल्यांचा आणि फसवणुकीचा योग्य अंदाज घेता आला.या स्त्रियांच्या निष्ठेमुळे, प्रेमामुळे आणि धैर्यामुळे मराठ्यांना किल्ल्यांची सुरक्षितता वृद्धिंगत करता आली. अंतिमतः किल्ल्यावरील संघर्षात महाराजांना विजय प्राप्त झाला आणि शिर्के कुटुंबातील या महिलांचा मोठा वाटा राहिला.
संकटं आली तरी, सत्य आणि निष्ठेवर ठाम राहा.
👍🤩
👏